سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
278
تاريخ ايران ( فارسى )
يك فرمان اعطاء گرديد و بموجب همين فرمان فرانسويان مؤسسات و بنگاههائى در بندرعباس و اصفهان بنا كردند . در سال 1708 لوئى چهاردهم عهدنامهاى با شاه سلطان حسين منعقد نمود و از آن تاريخ تا حملهء افاغنه فرانسويان در ايران بتجارت مشغول بودند و پس از حملهء افغانها فرانسويان ايران را ترك گفتند . در زمان سلطنت كريمخان نيز يك بار جزيرهء خارك بفرانسويان واگذار گرديد ولى عمليات كمپانى هند شرقى فرانسويان عقيم ماند و جزيرهء خارك را فرانسويان موفق باشغال نشدند . در زمان سلطنت فتحعليشاه نيز چند صباحى دوباره بر نفوذ و قدرت خود در دربار ايران افزودند و در سال 8 - 1807 جزيرهء خارك مجددا به آنها واگذار گرديد ولى اينبار نيز اين اقتدار طولى نكشيد و در سال 1809 هيئت اعزامى فرانسه از ايران رانده شده و اين امتياز نيز طبعا ملغى گرديد . سفارت سردود موركوتون بدربار شاه عباس 1627 « 1 » تسخير جزيرهء هرمز بدست نيروى مختلط ايران و انگليس نتايج بيشمارى در برداشت كه از آن جمله يكى تغيير سياست بازرگانى دولت ايران بود ، چنان كه قبلا نيز متذكر گرديده . منظور عمدهء شاه ايران صدور محصول ابريشم بود و با آنكه سررابرت شرلى در مأموريت اول خود ( بحهاتى ) موفق نگرديد راجع بصدور ابريشم از طريق جزيرهء هرمز با دولت ايران پيمانى منعقد نمايد معهذا شاه ايران از نقشهء اولى خود دست برنداشت ، اخراج پرتغالىها از بازار جزيرهء هرمز وضع را به كلى تغيير داد . دو سال بعد سررابرت شرلى دوباره بدربار ايران مأموريت يافت . اينبار شرلى با ملتزمين بسيار و اعتبار وافر روانه شد و اين خود در انگلستان انعكاس عجيبى داشت . سررابرت شرلى در گزارش رسمى در توصيف ثروت سرشار ايران مبالغه نمود و با آنكه همين مبالغه از درجهء اعتبار گزارش او كاست معهذا دولت انگليس شرلى را يك بار ديگر سوم باتفاق سردومور كوتون و هربرت دانشمند بايران روانه نمود . هيئت اعزامى در گمبرون پياده شد « در اينجا بورود هيئت صداى توپهاى قلعه بغرش درآمد و ده بار طنينانداز گرديد » اين هيئت مانند
--> ( 1 ) - Sir Dodn : ore Cotton